Μάθημα : JMM: Ευρωπαϊκή Αμυντική Ολοκλήρωση: Στρατηγικές Επιταγές και Κοινωνική Ανθεκτικότητα
Κωδικός : 4669
ΔΕ520 - Ευστάθιος Τ. Φακιολάς, Χρίστος Γκιώνης
Περιγραφή Μαθήματος
Το Erasmus+ Jean Monnet SHIELD αντιμετωπίζει την πρόκληση του συνδυασμού της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της αμυντικής ολοκλήρωσης και της κοινωνικής συνοχής. Σήμερα, η ΕΕ αντιμετωπίζει ένα 'τρίλημμα βιωσιμότητας', που χαρακτηρίζεται από τις ανταγωνιστικές πιέσεις της ενίσχυσης της αμυντικής ολοκλήρωσης, της επίτευξης στρατηγικής αυτονομίας και της διατήρησης της κοινωνικής συνοχής. Ενώ το γεωπολιτικό τοπίο απαιτεί μια πιο στρατιωτικοποιημένη και αυτόνομη Ευρώπη, το δημοσιονομικό και κοινωνικό κόστος αυτής της μεταβολής ενδέχεται να αποξενώσει τους Ευρωπαίους πολίτες. Το SHIELD βασίζεται στην παραδοχή ότι η μακροπρόθεσμη νομιμότητα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος εξαρτάται όλο και περισσότερο από τον τρόπο με τον οποίο οι αναδυόμενες φιλοδοξίες 'σκληρής ισχύος' της ΕΕ συνταιριάζονται με τα θεμέλια «ήπιας ισχύος», ιδίως με τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων.
Το μάθημα εστιάζει στο λεγόμενο «Τρίλημμα Βιωσιμότητας» (Sustainability Trilemma) της Ευρωπαϊκής Ένωσης που χαρακτηρίζεται από τις ανταγωνιστικές πιέσεις για αύξηση της Αμυντικής Ολοκλήρωσης, επίτευξη της Στρατηγικής Αυτονομίας και διατήρηση της Κοινωνικής Συνοχής στο ενωσιακό χώρο. Ενώ το σύγχρονο γεωπολιτικό τοπίο απαιτεί μια πιο στρατιωτικοποιημένη και αυτόνομη Ευρώπη, το δημοσιονομικό και κοινωνικό κόστος αυτής της μετάβασης ενέχει τον κίνδυνο αποξένωσης των Ευρωπαίων πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η προοπτική της ασφάλειας και της αμυντική ολοκλήρωσης της Ένωσης υπό το πρίσμα του γεγονότος ότι η μακροπρόθεσμη νομιμοποίηση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος εξαρτάται όλο και περισσότερο από το πώς οι αναδυόμενες φιλοδοξίες σκληρής ισχύος (hard power) θα συμφιλιωθούν με τα θεμέλια ήπιας ισχύος (soft power) και τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων.
The course focuses on the European Union’s so-called “Sustainability Trilemma”, which results from the competing pressures to advance defence integration, achieve strategic autonomy, and preserve internal social cohesion. Although today’s geopolitical landscape demands a more militarized and autonomous Europe, the fiscal and social costs of this transition risk alienating its citizens. In this context, the prospect of the Union’s security and defence integration is examined through the lens of the fact that the long-term legitimacy of the European project depends increasingly on how emerging hard power can be reconciled with the foundations of soft power and the European Pillar of Social Rights.
Μέρος Α΄: Από την Κανονιστική στη Γεωπολιτική Ισχύ. Ανάλυση της ιστορικής εξέλιξης της ΕΕ και την εντολή της «Γεωπολιτικής Επιτροπής»
Μέρος Α΄: Η Στρατηγική Πυξίδα. Εμβάθυνση στους 4 πυλώνες: Δράση, Ασφάλεια, Επενδύσεις και Εταιρικές Σχέσεις (Act, Secure, Invest, Partner)
Μέρος Α΄: Στρατηγική Αυτονομία σε έναν Πολυπολικό Κόσμο. Η έννοια της κυριαρχίας στους τομείς της άμυνας, της τεχνολογίας και της ενέργειας
Μέρος Α΄: Άρθρα 42.7 και 222 της ΣΕΕ. Η νομική βάση αμοιβαίας συνδρομής και η Ρήτρα Αλληλεγγύης
Μέρος Α': Υβριδικές Απειλές και Ξένες Παρεμβάσεις. Ανάλυση στο πλαίσιο της Πράξης της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act), κατανόηση της παραπληροφόρησης, των κυβερνοεπιθέσεων, των απειλών που εισάγει η ΤΝ, του σχηματισμού «θαλάμων απήχησης» (echo-chambers) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα ΜΜΕ, καθώς και της ανθεκτικότητας των δημοκρατικών θεσμών
Μέρος Β': PESCO και EDF. Ο μηχανισμός της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας
Μέρος Β΄: Το Πλαίσιο EDIS. Ανάλυση της νέας Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανικής Στρατηγικής και της επίδρασής της στα κράτη-μέλη
Μέρος Β΄: Συνέργεια ΕΕ-ΝΑΤΟ. Εξέταση της συμφωνίας "Berlin Plus" και του συμπληρωματικού χαρακτήρα των δύο οργανισμών
Μέρος Β΄: Αμυντικός Προϋπολογισμός. Πώς υπολογίζονται οι αμυντικές δαπάνες στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης
Μέρος Β΄: Τεχνολογική Κυριαρχία. Ο ρόλος των αναδυόμενων και πρωτοποριακών τεχνολογιών (EDTs) στην ευρωπαϊκή ασφάλεια
Μέρος Γ΄: Η Κοινωνική Διάσταση της Ασφάλειας. Πώς η ανισότητα και η έλλειψη συνοχής τροφοδοτούν την εσωτερική αστάθεια
Μέρος Γ': Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Μοντέλο έναντι του Παγκόσμιου Ανταγωνισμού. Προστασία των εργασιακών προτύπων παράλληλα με την αύξηση της ανταγωνιστικότητας.
Μέρος Γ΄: Διαχείριση Κρίσεων και Κοινή Γνώμη. Η επίδραση των αμυντικών δαπανών στην αντίληψη περί κοινωνικής ευημερίας και η αντιπαράθεση «Όπλα vs. Βούτυρο» ("Guns vs. Butter").
Ημερολόγιο
Ανακοινώσεις
Όλες...-
προχθές - 9:06 μ.μ.
-
Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026 - 5:30 μ.μ.