Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος

Κατά τη διάρκεια του μαθήματος θα μας μελετήσουμε την επιτέλεση ως κεντρικό αντικείμενο μελέτης της εθνογραφικής έρευνας καθώς και την εθνογραφία ως περιεχόμενο και αντικείμενο ανάλυσης επιτελεστικών πρακτικών. Με άλλα λόγια, θα εστιάσουμε στις ποικίλες αλληλεπιδράσεις και επικαλύψεις μεταξύ εθνογραφίας και επιτέλεσης.

Πιο συγκεκριμένα:

• Θα μελετήσουμε διάφορα θεωρητικά πλαίσια και έννοιες που σχετίζονται με την εθνογραφική έρευνα επιτελεστικών πρακτικών μέσα από την μελέτη επιλεγμένων παραδειγμάτων.
• Θα συζητήσουμε μεθοδολογικές προσεγγίσεις (διακειμενικές, οπτικές και πολυμεσικές, αυτό́-εθνογραφία) καθώς και ζητήματα δεοντολογίας που προκύπτουν κατά την έρευνα (για παράδειγμα, θέματα πολιτισμικής ιδιοποίησης).
• Θα ασχοληθούμε πρακτικά με τα παραπάνω μέσα από έρευνα πεδίου, επινόηση υλικού και τη δημιουργία δραματολογίας.

Η πρακτική εξάσκηση θα αναπτύσσεται παράλληλα με τη θεωρητική ενασχόληση με το αντικείμενο και σταδιακά θα περάσουμε από την εθνογραφική μελέτη επιτελέσεων στην επιτέλεση εθνογραφικών δράσεων και δραματουργιών.

Προσφέρεται στο 4ο/6ο/8ο εξάμηνο.

Μαθησιακοί στόχοι

• Ανάπτυξη κριτικής σκέψης και άρθρωση θεωρητικού λόγου ως προς τις αλληλεπιδράσεις επιτέλεσης και εθνογραφίας
• Ανάπτυξη της δημιουργικότητας και σύνδεση της ερευνητικής διαδικασίας µε την καλλιτεχνική πρακτική
• Αναστοχασµός ως προς την ερευνητική, καλλιτεχνική και προσωπική εμπειρία
• Ανάπτυξη εγρήγορσης ως προς τις πολιτικές και ηθικές συνδηλώσεις της επιτόπιας έρευνας και των συμμετοχικών παραστατικών τεχνών – ειδικότερα στο πλαίσιο που συγκροτεί η παγκοσμιοποίηση

Μέθοδοι αξιολόγησης

• Δημιουργία σύντομων ατομικών επιτελεστικών δρωμένων με τη μορφή video-performance που θα εμπνέονται από έρευνα πεδίου και την δουλειά που θα γίνει στην αίθουσα πάνω σε διιάφορες τεχνικές επινόησης παραστασιακού υλικού. Τα video-performance  θα είναι διάρκειας 5-10 λεπτών (εκτός από περιπτώσεις που μεγαλύτερη ή μικρότερη διάρκεια θα συμφωνηθεί με τον διδάσκοντα).

• Σύντομη ατομική εργασία που θα αναπτύσσει τις θεωρητικές και μεθοδολογικές βάσεις της παράστασης (1.500-2.000 λέξεις – 40%)

Η προθεσμία κατάθεσης και των δύο εργασιών είναι στις 28 Αυγούστου 2023. 

Διδάσκοντες

Φίλιππος Χάγερ

email: p.hager@go.uop.gr

Προτεινόμενα συγγράμματα

Victor Turner (2015). Από την Τελετουργία στο Θέατρο: η Ανθρώπινη Βαρύτητα του Παιχνιδιού, μετάφραση Φώτης Τερζάκης, Αθήνα: Ηριδανός.

Schechner, Richard (2001). Η Θεωρίατης Επιτέλεσης, μετάφραση Νάνσυ Κουβαράκου, Αθήνα: Τελέθριον.

Βιβλιογραφία

Abel, J. (2013) The Place of Scraps, Vancouver: Talonbooks.

Appadurai, A. (1997). ‘Fieldwork in the Era of Globalization’, Anthropology and Humanism 22:1,115-118.

Αρτώ, Α. (1992). Το θέατρο και το είδωλό του, μτφρ. Π. Μάτεσις, Αθήνα: Δωδώνη.

Atkinson,P και HammersleyM. (1994), «Ethnography and Participant Observation», στο N. K. Denzin και Y. S. Lincoln (επιμ.) Handbook of Qualitative Research, Λονδίνο και ΝέοΔελχί: Sage Publications, σ.248–261.

Bakhtin, M. (2017),Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του. Για τη λαϊκή κουλτούρα του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης, μτφρ. Γ. Πινακούλας, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Bourdieu, P. (1999), Γλώσσα και συμβολική εξουσία, μτφρ. Κ. Καψαμπέλη, Αθήνα: Καρδαμίτσα.

Buckland, T. J. (2006), «Dance, History, and Ethnography: Frameworks, Sources, and Identities of Past and Present», στο: T. J. Buckland (επιμ.) Dancing from Past to Present: Nation, Culture, Identities, Madison: The University of Wisconsin Press.

Buckland,T. J., επιμ. (1999), Dance in the Field, Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Γιαννίση, Φ. (2019), Χίμαιρα, Αθήνα: Καστανιώτης.

Caillois, R. (2001), Τα παιχνίδια και οι άνθρωποι, μτφρ. Ν. Κούρκουλος, Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.

Carlson, Μ. (2014), Performance: Μια κριτική εισαγωγή, μετάφραση-εισαγωγή-επιμέλεια Ελευθερία Ράπτου, Αθήνα: εκδόσειςΠαπαζήση.

Chatziprokopiou, M. (2018), ‘Queering the archive of Greeklaments’, Journal of GreekMedia & Culture, 4:2, 223–238.

Clifford J. και Marcus G. E. (1986), Writing Culture: The poetics and Politics of Ethnography, Berkeley: University of California Press.

Clifford, J (2013), «Για τον εθνογραφικό σουρεαλισμό», μτφ. ΕλένηΚαρρά, στο Ε. Ρίκου (επιμ.) Ανθρωπολογία και σύγχρονη τέχνη, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Conquergood L D (1998) Beyond the text: Toward a performative cultural politics’ in S J Dail y ( eds. ), The future of performance studies: Visions and revisions, Annandale, VA: National Communication Association, 25-36. 

Conquergood, D. L. (1991), “Rethinking ethnography: Towards a critical cultural politics”, Communication Monographs, 58:2, 179-194.

Conquergood, L. D. (1985), “Performing as a moral act: Ethical dimensions in the ethnography of performance”, Literature in Performance, 5(2), 1-13.

Conquergood, L. D. (2002) ‘Performance Studies, Interventions and Radical Research’, TDR: The Drama Review, Volume 46, Number 2 (T 174), MIT Press, Summer 2002, 145-156.

de Certeau, M. (2010), Επινοώντας την καθημερινή πρακτική. Η πολύτροπη τέχνη του πράττειν, μτφρ. Κ. Καψαμπέλη, Αθήνα: Σμίλη.

Denzin, N. K. (2003), Performance Ethnography: Critical Pedagogy and the Politics of Culture, University of Illinois, USA: SAGE.

Derrida, J. (1996), Η Έννοια του Αρχείου, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, Αθήνα: Εκκρεμές.

Eliade, M. (1965). Rites and Symbols of Initiation, New York: Harper & Row.

Fabian J. (1990), Power and Performance. Ethnographic Explorations through Proverbial Wisdom and Theater in Shaba (Zaire), Madison: University of Wisconsin Press.

Fabian J. (1999), «Theater and Anthropology, Theatricality and Culture», Research in African Literatures, 30:4, 24-31.

Fusco, C. (1994), “The Other History of Intercultural Performance”, TDR 38:1, 143-167.

Goffman, E. (2006). Η Παρουσίαση του Εαυτού στην Καθημερινή Ζωή, μτφρ. Μ. Γκόφρα, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Gomez-Peña, G. (2000), Dangerous Border Crossings, London: Routledge.

Grotowski, J. (1982), Για ένα φτωχό θέατρο, μτφρ. Φ. Κονδύλης και Μ. Γ. Βορρέ, Αθήνα: Θεωρία.

Hall, F. (2013), «Ο καλλιτέχνης ως εθνογράφος», μτφ. Ε. Καρρά, στο: Ε. Ρίκου, (επιμ.) Ανθρωπολογία και Σύγχρονη Τέχνη, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013.

Huizinga, J. (1989), Ο άνθρωπος και το παιχνίδι (Homo Ludens), μτφρ. Σ. Ροζάνης και Γ. Λυκιαρδόπουλος, Αθήνα: Γνώση.

Hymes, D.H. (1975), “Breakthrough into performance”, in D. Ben-Amos and K. Goldstein (eds.), Folklore: Performance and communication, The Hague: Mouton, 11-74.

Jackson, M. (1989), Paths Toward a Clearing: Radical Empiricism and Ethnographic Inquiry, Bloomington, Ind.: Indiana University Press. 

Kent, M. (2009), «Rhyme and Reasons: The Epistemology of Ethnographic Poetry», Etnofoor, 21:2, 115–129.

Leach, E. (2000). Levi-Strauss, μτφρ. Δ. Μέλλος και Π. Τοπάλη, Αθήνα: Πατάκης.

Leslie, C. (1960). Anthropology of Folk Religion, New York: Vintage.

Lortat-Jacob B. (1994), Indiens Chanteurs de la Sierra Madre. L’Oreille de l’Ethnologue, Paris: Hermann.

Madison, D. S. (2010), Acts of Activism: Human Rights as Radical Performance, Cambridge University Press.

Malinowski B. (2013), Argonauts of the Western Pacific: An Account of Native Enterprise and Adventure in the Archipelagoes of Melanesian New Guinea, London: Routledge (Enhanced Edition reissued Long Grove, IL: Waveland Press).

Marcus G. E. & Fischer, M. J. (1986), Anthropology as Cultural Critique. An Experimental Moment in the Human Sciences, Chicago: The University of Chicago Press.

Okagbue, O. (2007). African Theatres and Performance, New York and London: Routledge.

Pavis, P. (1992), Theatre at the Crossroads of Culture, trans. by L. Kruger, London and New York: Routledge.


Pearson, M., and Shanks M. (2001), Theatre/Archaeology, London and New York: Routledge.

Read, A. (1995), Theatre and Everyday Life: An Ethics of Performance, London and New York: Routledge.

Rosaldo, R. (1989), Culture and Truth: the Remaking of Social Analysis, Boston: Beacon.

Schechner, R. (1985), Between Theater and Anthropology, Philadelphia: University of Pennsylvania Press.

Schechner, R. (2001), Η Θεωρία της Επιτέλεσης, μτφρ. Ν. Κουβαράκου, Αθήνα: Τελέθριον.

Schechner, R. (2013), Performance Studies: An Introduction, London and New York: Routledge.

Σταυρίδης, Σ. (2002), Από την Πόλη Οθόνη στην Πόλη Σκηνή, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Taussig M. (1997), The Magic of the State, London and New York: Routledge.

Taussig, M. (1993), Mimesis and Alterity: A Particular History of the Senses, London and New York: Routledge.

Taylor, D. (2003), The Archive and the Repertoire: Performing Cultural Memory in the Americas, Durham: Duke University Press.

Turner V. and Turner E. (1982). ‘Performing Ethnography’, TDR 26:2, 33-50.

Turner, V. (1969), The Ritual Process: Structure and Anti-Structure, Ithaca: Cornell University Press.

Turner, V. (2015), Από την Τελετουργία στο Θέατρο. Η Ανθρώπινη Βαρύτητα του Παιχνιδιού, μτφρ. Φ. Τερζάκης, Αθήνα: Ηριδανός.

Turner. V. (1986), The Anthropology of Performance, PAJ Publications.

Van Gennep, A. (1960). Rites of Passage, trans. M. B. Vizedom and G. L. Caffee, Chigaco: the University of Chicago Press.

Χατζηπροκοπίου, Μ. (2020), «Εθνογραφία, Επιτέλεση, Μυθοπλασία: τρεις μεθοδολογικές σημειώσεις», σκηνή, 12, 53-61.

Zaroulia, M. (2014). ‘Grievable Lives’ in Inside/Outside Europe, Performances of Capitalism, Crises and Resistance [online], https://insideoutsideeurope.wordpress.com/2014/01/24/grievable-lives/.