Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility

Παρουσίαση/Προβολή

Εικόνα επιλογής

Στρατηγικές Σπουδές

(5030Υ) -  Ευστάθιος Φακιολάς

Περιγραφή Μαθήματος

Στρατηγικές Σπουδές είναι ο κλάδος των Διεθνών Σχέσεων που, εστιάζοντας στην ανθρώπινη δράση και τις πηγές της ισχύος, μελετά πώς η σύζευξη των μέσων με τους στόχους της πολιτικής επενεργεί στο γίγνεσθαι της διεθνούς πολιτικής. Είναι, δηλαδή, ένα γνωστικό αντικείμενο που τέμνει και συνομιλεί με αρκετά αντίστοιχα αντικείμενα της επιστήμης των Διεθνών Σχέσεων όπως με τις σπουδές ασφάλειας, τις σπουδές άμυνας, τη γεωπολιτική, τη διαχείριση κρίσεων, την επίλυση συγκρούσεων και την ανάλυση εξωτερικής πολιτικής και του οποίου το πεδίο έρευνας διαμορφώνεται από το διάλογο των Διεθνών Σχέσεων με την Ιστορία, την Πολιτική Επιστήμη και την Κοινωνιολογία. Η βία και κυρίως η στρατιωτική μορφή της κατέχει κεντρική θέση στο διάλογο ως η κοινή συνισταμένη που καθοδηγεί το νήμα της προβληματικής και της θεωρητικής συζήτησης σχετικά με το φαινόμενο του πολέμου και της ειρήνης. Επίσης, η στρατηγική γίνεται ευρύτερα αντιληπτή υπό το εννοιολογικό πρίσμα που οριοθετεί ο  Lawrence Freedman, δηλαδή, ως «η τέχνη της δημιουργίας ισχύος» με την έννοια της παραγωγής και της αναπαραγωγής αποτελεσμάτων στον πόλεμο και την ειρήνη. Σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, το μάθημα παρακολουθεί την εξέλιξη της στρατηγικής σκέψης επιδιώκοντας να εξετάσει τις βασικές αναλυτικές κατηγορίες και τις θεωρητικές αναζητήσεις των Στρατηγικών Σπουδών.

 

Strategic Studies is the field of the discipline of international relations that explores, focusing on human action and power, how the relation of means to the ends of policy plays its part in shaping occurrences, trends and transformations in world politics. It is substantially a subject whose terrain of research and knowledge, cutting across that of such subjects of the discipline as security and defence studies, geopolitics, crisis management, conflict resolution and foreign policy analysis, is constantly formulated through and by the interdisciplinary dialogue engagement of International Relations with History, Political Science and Sociology. It is from this perspective that drawing attention to violence and especially its main component, military force, sets the thread of the problematique and theoretical discussions over the phenomenon of war and peace. In this context, strategy is taken broadly to pertain, as Lawrence Freedman suggests, to “the art of creating power” in the sense of producing effects in war and peace. Equipped with this framework of analysis, the course will shed light on the history of strategic thought with a view to making the conceptual and theoretical fundamentals of Strategic Studies familiar to students.

Ημερομηνία δημιουργίας

Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2020

Σελίδα μαθήματος
  • Περίγραμμα

    Σύνοψη Μαθήματος

    Το μάθημα υιοθετεί μια ευρεία νοηματοδότηση και προβληματική του όρου στρατηγική. Προτάσσει τη θέση ότι οι Στρατηγικές Σπουδές είναι ο κλάδος των Διεθνών Σχέσεων που, εστιάζοντας στην ανθρώπινη δράση και τις πηγές της ισχύος, μελετά πώς η σύζευξη των μέσων με τους στόχους της πολιτικής επενεργεί στο γίγνεσθαι της διεθνούς πολιτικής. Είναι, δηλαδή, ένα γνωστικό αντικείμενο που τέμνεται και συνομιλεί με αρκετά αντίστοιχα αντικείμενα της επιστήμης των Διεθνών Σχέσεων όπως με τις σπουδές ασφάλειας, τις σπουδές άμυνας, τη γεωπολιτική, τη διαχείριση κρίσεων, την επίλυση συγκρούσεων και την ανάλυση εξωτερικής πολιτικής και του οποίου το πεδίο έρευνας διαμορφώνεται από το διάλογο των Διεθνών Σχέσεων με την Ιστορία, την Πολιτική Επιστήμη και την Κοινωνιολογία. Σε αυτόν το διάλογο, η βία και κυρίως η στρατιωτική μορφή της κατέχει κεντρική θέση ως η κοινή συνισταμένη που καθοδηγεί το νήμα της προβληματικής και της θεωρητικής συζήτησης σχετικά με το φαινόμενο του πολέμου και της ειρήνης.

    Κεντρικές Επιδιώξεις Μαθήματος

    Διαχρονικά, η στρατηγική ορίζεται με δύο τρόπους. Ο πρώτος ορισμός, που υιοθετεί μια στενή εννοιολογική προσέγγιση, θεωρεί την στρατηγική ως την άμεση εφαρμογή της στρατιωτικής δύναμης για τους σκοπούς του πολέμου. Ο δεύτερος ορισμός είναι ευρύτερος και αντιλαμβάνεται τη στρατηγική ως την άσκηση στρατιωτικής ισχύος για τους σκοπούς της πολιτικής. Σε αυτήν την αντίληψη εντάσσεται και η έννοια της υψηλής στρατηγικής, η οποία αφορά τη χρήση όλων των διαθέσιμων μέσων συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών για τους σκοπούς της πολιτικής.

     

    Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο André Beaufré, ο οποίος αποδέχεται τη στενή νοηματοδότηση της έννοιας, στρατηγική είναι «η τέχνη της διαλεκτικής της δύναμης ή, ακριβέστερα, η τέχνη της διαλεκτικής δύο αντιπαρατιθέμενων θελήσεων που χρησιμοποιούν δύναμη για να επιλύσουν τη διένεξή τους» (AnIntroductiontoStrategy, London: Faber and Faber, 1965, σελ. 22). Από αυτήν την άποψη, η στρατηγική θα μπορούσε να περιλαμβάνει, όπως υποστηρίζει ο Michael Howard, όχι μόνο τη διεξαγωγή ή την αποφυγή του πολέμου αλλά και τη συμπεριφορά σε περίοδο ειρήνης, η οποία πρέπει να εκδηλώνεται με τρόπο ώστε να μεταδίδει σε κάθε πραγματικό ή εν δυνάμει αντίπαλο το μήνυμα ότι το κόστος της προσφυγής στην ένοπλη σύγκρουση είναι πολύ μεγαλύτερο από το όφελος (“Grand Strategy in the Twentieth Century”, DefenceStudies, τμ. 1, τχ. 1, 2001, σελ. 2).

     

    Προεκτείνοντας τις πιο πάνω σκέψεις, μια περισσότερο περιεκτική αντίληψη της στρατηγικής θα προσχωρούσε σε αυτήν του Lawrence Freedman που την ορίζει ως η «τέχνη της δημιουργίας ισχύος» με την έννοια της παραγωγής και της αναπαραγωγής αποτελεσμάτων στον πόλεμο και την ειρήνη (“Strategic Studies and the Problem of Power”, στο Lawrence Freedman, κ.α., επιμ., War, Strategy, andInternationalPolitics,Oxford: Clarendon Press, 1992, σελ. 283, 291).

     

    Υπό το εννοιολογικό αυτό πρίσμα, οι φοιτητές/τριες καλούνται να αναστοχαστούν και να συζητήσουν, μέσω της ανάγνωσης επιλεγμένων βιβλίων και άρθρων, την εξέλιξη της στρατηγικής σκέψης και να εξοικειωθούν με τις αναλυτικές κατηγορίες και τις θεωρητικές αναζητήσεις των Στρατηγικών Σπουδών.

    Μαθησιακοί Στόχοι

    Το μάθημα επιχειρεί να χαρτογραφήσει την ανάπτυξη της στρατηγικής σκέψης στην ιστορική διαδρομή της εμβαθύνοντας, παράλληλα, σε σύγχρονες αναλυτικές κατηγορίες που επιτρέπουν την ανίχνευση και ανάδειξη της συμβολής της στρατηγικής στη διαμόρφωση των διεθνών εξελίξεων. Η ιστορική εμπειρία αξιοποιείται γόνιμα με σχετικές θεωρητικές αναζητήσεις, ώστε οι φοιτητές/τριες να αποκτήσουν στέρεες δεξιότητες στρατηγικής ανάλυσης, δηλαδή να συνθέτουν αυτόνομα και κριτικά τη θεωρία με την πρακτική της στρατηγικής.

     

    Ουσιαστικά, ο επιδιωκόμενος μαθησιακός στόχος είναι η ενίσχυση της ικανότητας των φοιτητών/ριών να αντιλαμβάνονται και να αξιολογούν κριτικά τη διάσταση της στρατηγικής και την προοπτική της στην ενδελεχή μελέτη των πολύπλευρων εκφάνσεων των δρώμενων της συλλογικής ανθρώπινης παρουσίας στη διεθνή σκηνή. Οι φοιτητές/ριες, επομένως, μαθαίνουν να σκέφτονται και να αναλύουν τα διεθνή τεκταινόμενα στρατηγικά, υπό το πρίσμα των εννοιολογικών και στρατηγικών εργαλείων των Στρατηγικών Σπουδών.

    Οργάνωση Διδασκαλίας & Αξιολόγηση Μαθήματος

    Συμβουλευτείτε το Πρόγραμμα Διδασκαλίας Μαθήματος και το Ενδεικτικό Χρονοδιάγραμμα Διδασκαλίας, που είναι αναρτημένα στην περιοχή Έγγραφα του e-Class.

    Βασικά Εγχειρίδια Διδασκαλίας

    Υποχρεωτική επιλογή ενός από τα ακόλουθα δύο εγχειρίδια:

    • Κωνσταντίνος Κολιόπουλος, Η Στρατηγική Σκέψη από την Αρχαιότητα έως Σήμερα (Αθήνα: Ποιότητα, 2008).
    • Peter Paret (επιμ.), Οι Δημιουργοί της Σύγχρονης Στρατηγικής: Από το Μακκιαβέλλι στην Πυρηνική Εποχή (Αθήνα: Τουρίκης, 2004).

    Συνιστώμενα Βοηθητικά Συγγράμματα

    Θουκυδίδου Ιστορία (Αθήνα: Ηριδανός, αχρονολόγητο).

     

    Αθανάσιος Πλατιάς & Κωνσταντίνος Κολιόπουλος, Η Τέχνη της Στρατηγικής. 50 Κανόνες για τον Πόλεμο, την Πολιτική, τις Επιχειρήσεις και την Καθημερινή Ζωή (Αθήνα: Δίαυλος, 2021).

     

    Γεώργιος Ε. Κουκουδάκης, Ο Πόλεμος στη Θεωρία των Διεθνών Σχέσεων & της Στρατηγικής (Αθήνα: Τουρίκης, 2016).

     

    Αθανάσιος Πλατιάς & Κωνσταντίνος Κολιόπουλος, Η Τέχνη του Πολέμου του Σουν Τσου (Αθήνα: Δίαυλος, 2015).

     

    Kenneth N. Waltz, Ο Άνθρωπος, το Κράτος και ο Πόλεμος. Μία Θεωρητική Ανάλυση (Αθήνα: Ποιότητα, 2011).

     

    Κώστας Υφαντής, Εισαγωγή στη Στρατηγική. Εννέα Μαθήματα (Αθήνα: Ι. Σιδέρης, 2010).

     

    J.F.C. Fuller, Οι Αποφασιστικές Μάχες που Διαμόρφωσαν τον Κόσμο, τόμος Α΄ & Β΄ (Αθήνα: Ποιότητα, 2008).

     

    Χαράλαμπος Παπασωτηρίου, Βυζαντινή Υψηλή Στρατηγική 6ος-11ος Αιώνας, 5η έκδοση (Αθήνα: Ποιότητα, 2007).

     

    Παναγιώτης Ήφαιστος, Ο Πόλεμος και τα Αίτια του. Τα Πολλά Πρόσωπα του Ηγεμονισμού και της Τρομοκρατίας, 3η έκδοση (Αθήνα, Ποιότητα, 2007).

     

    John Baylis, James Wirtz, Eliot Cohen & Colin S. Gray (επιμ.), Strategy in the Contemporary World. An Introduction to Strategic Studies (Oxford: Oxford University Press, 2006).

     

    MacGregor Knox & Williamson Murray, Η Επανάσταση στις Στρατιωτικές Υποθέσεις. Ανατομία της Δυναμικής της, 1300-2050 (Αθήνα: Τουρίκης, 2001).

     

    Αθανάσιος Πλατιάς, Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγική στο Θουκυδίδη (Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 1999).

     

    Colin S. Gray, Modern Strategy (Oxford: Oxford University Press, 1999).

     

    Stephen van Evera, Causes of War. Power and the Roots of Conflict (Ithaca: Cornell University Press, 1999).

     

    Karl von Klausewitz, Περί του Πολέμου (Θεσσαλονίκη: Βάνιας, 1991).

     

    Sun Zu, Η Τέχνη του Πολέμου (Θεσσαλονίκη: Βάνιας, 1991).

     

     

     

    Υποδοχή Φοιτητών

    Ημέρες & Ώρες:    

    Τρίτη: 13:30-14:00 & 16:45-17:00

    Τετάρτη: 13:30-14:00 & 16:45-17:00